As Cortes da Flandres e o absolutismo do Imperador José II da Áustria: a propósito da Declaração de Independência de 4 de Janeiro de 1790

Authors

  • Georges Martyn Universidade de Gante
  • Luk Burgelman Universidade de Gante
  • Arno Dal Ri Jr. Universidade Federal de Santa Catarina https://orcid.org/0000-0002-7734-0404

DOI:

https://doi.org/10.63595/rbhcs.v17i35.20619

Keywords:

AA

Abstract

No “Recueil des ordonnances des Pays-Bas” encontramos, em 4 de janeiro de 1790, um “Manifeste des états de Flandres” remetendo diferentes vezes aos “droits, usages, lois fondamentales” (“direitos, usos, leis fundamentais”) da “província”. Constatando que o Imperador não respeitava esses direitos fundamentais, os “États” (“Estados”) se declararam independentes de seu conde, José II. Nas páginas que seguem, esta declaração de independência será examinada de modo mais aprofundado. Inicialmente será situado o contexto geral dos eventos políticos dos Países Baixos. Serão delineadas, igualmente, as solenidades com as quais esta declaração de independência foi promulgada (o aspecto formal), assim como a gênese do “Manifesto de independência” (o aspecto material). Logo a seguir, o exame se concentrará sobre o conteúdo jurídico do texto. Será questionado quais eram, por um lado, os motivos negativos da declaração – o que era inaceitável para os flamengos? – e, por outro, quais seriam as bases jurídicas positivas para se declararem independentes. Qual era, portanto, o conteúdo da pretendida constituição flamenga? À guisa de conclusão, será questionado se o absolutismo do Imperador efetivamente foi temperado pela pretendida constituição flamenga e qual foi o valor do Manifesto e do projeto de constituição que se seguiu?

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biographies

Georges Martyn , Universidade de Gante

Professor catedrático de História do Direito na Universidade de Gante, na Bélgica.

Luk Burgelman , Universidade de Gante

Advogado em Wetteren, na Bélgica, no momento da publicação original atuante como pesquisador no Ghent Legal History Institute de Universiade de Gante.

Arno Dal Ri Jr., Universidade Federal de Santa Catarina

Professor titular de Direito Internacional na UFSC.

References

Arquivo do Estado em Gante (Rijksarchief Gent), Staten van Vlaanderen (Cortes da Flandres), n°s. 81, 85, 88, 1.320, 11.311 e 11.312.

BALTI, Hermann. Österreische Rechtsgeschichte: von den Anfängen bis zur Gegenwart. Graz: Leykam, 1979.

BEHME, Thomas. Samuel von Pufendorf: Naturrecht und Staat. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1995.

BROOD, Paul; KUBBEN, Raymond (orgs.). The Act of Abjuration. Inspired and Inspirational. Twelve Authors on One of the Highlights of the Nationaal Archief of the Netherlands. Haia: Nationaal Archief, 2011.

CAUCHIE, Alfred. Le comte L. C. M. de Barbiano di Belgiojoso et ses papiers d’État conservés à Milan. Contribution à l'histoire des réformes de Joseph II en Belgique. Bulletin de la Commission Royale d’histoire. Académie royale de Belgique, LXXXI (1912), p. 147-332. DOI: https://doi.org/10.3406/bcrh.1912.1915

CHAUSSINAND-NOGARET, Guy. Le Citoyen des Lumières. Paris: Complexe, 1994.

COSEMANS, Arthur. De Brabantse Omwenteling en de vestiging van het Franse bewind in de Zuidelijke Nederlanden. In: VAN HOUTTE, Jan Albert et al. (ed.) Algemene Geschiedenis der Nederlanden. VIII. Utrecht: de Haan, 1955, p. 172.

DHONDT, Luc. Politiek en institutioneel onvermogen 1780-1794 in de Zuidelijke Nederlanden. Algemene Geschiedenis des Nederlanden, IX. Haarlem: de Haan, 1980, p. 139-159.

DHONDT, Luc. Tussen ‘grondwetten’ en ‘Grondwet’: De natuur- en volkenrechtelijke achtergronden van de Jozefijnse hervomingen. In: MAGITS, Michel (ed.). Liber amicorum John Gilissen. Code et constitution, mélanges historiques. Antuérpia: Kluwer Rechtswetenschappen, 1983.

DHONDT, Luc. Van Ancien Régime naar ‘moderne’ bureaucratie. De hervorming van het vorstelijk bestuursapparaat in 1787. Tijdschrift voor Geschiedenis, XC (1977), p. 439-456.

GACHARD, Louis-Prosper. Documents politiques et diplomatiques sur la révolution belge de 1790. Bruxelas: Remy, 1834.

LEFEVRE, Joseph. Le Conseil du Gouvernement général institué par Joseph II. Bruxelas: Lamertin-Hayez, 1928.

LUCAS, Stephen E. The Plakkaat van Verlatinge. A neglected model for the American Declaration of Independence. In: Rosemarijn HOEFTE; Johanna C. KARDUX (orgs.), Connecting Cultures. The Netherlands in Five Centuries of Transatlantic Exchange. Amesterdaõ: VU University Press, 1992 p. 187–207.

REINALTER, Helmut (ed.). Josephinismus als Aufgeklärter Absolutismus. Viena: Böhlau-Verlag, 2008.

ROEGIERS, Jan; VAN SAS, Niek. Revolutie in Noord en Zuid (1780-1830). In: BLOM, Johan Cornelis Hendrik; LAMBERTS, Emiel (éd.). Geschiedenis van de Nederlanden. Rijswijk: Nijgh & Van Ditmar Universitair, 1994.

SCHRANS, Guy. Raadsheer Charles-Joseph de Grave (1736-1805). Een levensschets en een ontmoeting met Hubert Lampo. In: BERNOUW, Kris et al. (orgs.), Liber amicorum Yvette Merchiers. Bruges: Die Keure, 2001, 977-994.

VAN BRAGT, Ria. De Blijde Inkomst van de Hertogen van Brabant Johanna en Wenceslas (3 januari 1356). Een inleidende studie en tekstuitgave. Lovaina: Nauwelaerts, 1956.

VAN DER NOOT, Henri. Manifeste. Le Peuple Brabançon par l’organe de l’État Ecclésiastique & du troisième Membre des trois Chefes-Villes, conjointement avec plusieurs Membres de la Noblesse. S.l.n.d. (datado de 24 de outubro de 1789).

VAN HILLE, Philippe. De gerechtelijke hervorming van keizer Josef II. Tielt: Veys, 1973.

VANDENBERGHE, Yvan. De Nederlanden in het tijdperk der grote revoluties (1780-1794). Ons Erfdeel, 1971, p. 165-167.

VERHAEGEN, Paul (éd.). Recueil des ordonnances des Pays-Bas autrichiens. Troisième série (1790-1794), XIII (01.01.1787-28.12.1790). Bruxelas: Goemaere, 1914.

VRANCKEN, Valerie. De Blijde Inkomsten van de Brabantse hertogen. Macht, opstand en privileges in de vijftiende eeuw. Bruxelas: ASP, 2018

Published

2026-05-29

How to Cite

Martyn , G., Burgelman , L., & Dal Ri Jr., A. (2026). As Cortes da Flandres e o absolutismo do Imperador José II da Áustria: a propósito da Declaração de Independência de 4 de Janeiro de 1790. Revista Brasileira De História & Ciências Sociais, 17(35), 545–565. https://doi.org/10.63595/rbhcs.v17i35.20619